Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամը (ՀՃՈՒՀ) լույս է ընծայել «Արցախ․ վտանգված ժառանգություն» պատկերագրքի երկրորդ հատորը։ Այս կարևոր աշխատությունը, որի նախաբանը գրել է «Համազգային» Հայկական մշակութային և կրթական միության կենտրոնական վարչության անդամ Արտաշես Շահբազյանը, նախատեսված է որպես ապացույցների բազա՝ Ադրբեջանի կողմից իրականացվող ապակառուցողական քաղաքականության դեմ։
Այս նախագծի ծագումը վերաբերում է 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմից հետո, երբ Արցախի մեծ մասը, այդ թվում՝ հայկական պատմամշակութային ժառանգությունը, անցավ Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության տակ։ Րաֆֆի Քորթոշյանի խոսքով, նախագծի նպատակն է միջազգային հանրությանը ցույց տալ, որ Ադրբեջանը ոչ միայն օկուպացնում է հայկական բնիկ տարածքներն, այլև ոչնչացնում է մեր ժողովրդի ժառանգությունը, որը համաշխարհային մշակույթի անբաժանելի մասն է։
Առաջին հատորը, որը նույնպես հրատարակվել էր «Համազգային»-ի նախաձեռնությամբ, ներառում էր 1991-2020 թվականներին հավաքագրված տեղեկություններ և լուսանկարներ՝ վերաբերելով Արցախի օկուպացված հատվածում գտնվող հուշարձաններին։ Գրքի հրատարակումից անմիջապես հետո, 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ի Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված նոր ագրեսիվության և Արցախի ամբողջական հայաթափման հետևանքով, պարզ դարձավ, որ անհրաժեշտ է սկսել երկրորդ հատորի աշխատանքները՝ փաստելու համար նոր ծագած վտանգը։
Երկրորդ հատորը, որը նույնպես եռալեզու է (հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն), բաղկացած է ավելի քան 170 էջից և ներառում է մանրամասն տեղեկություններ հուշարձանների և նրանց տարածքում գտնվող այլ ժառանգության՝ խաչքարերի, տապանաքարերի և այլնի մասին։ Գրքում ներկայացված են նաև QR կոդեր, որոնց միջոցով հնարավոր է դիտել Արցախի պատմամշակութային հուշարձանների մասին ֆիլմը և տեսանյութեր, որոնք փաստում են ադրբեջանցիների՝ հայոց կոթողների նկատմամբ վայրագությունները։
Այս նախագիծը տարբեր ոլորտների և սերունդների ներկայացուցիչների՝ տարբեր տարիների համատեղ աշխատանք է։ Գրքի կազմողներն օգտագործել են ՀՃՈՒՀ-ի այլ աշխատակիցների, ինչպես նաև արցախցիների արված որակյալ լուսանկարները։ Գրքում առկա են նաև ակադեմիկոս Աշոտ Մելքոնյանի կողմից գրված Արցախի պատմության համառոտ, բայց բովանդակալից նկարագրությունը։
Րաֆֆի Քորթոշյանը համոզված է, որ այս գրքերը պետք է դառնան զենք մեր ձեռքերում՝ պաշտպանելու և պահպանելու Արցախի հարուստ ժառանգությունը։ Նա նշում է, որ եթե այսօրվա իրողությունը, որում գտնվում է Արցախի ժողովուրդը, շարունակվի տարիներ շարունակ, պատմական Հայաստանի այս հատվածի հուշարձանները կարժանանան նույն ճակատագրին, ինչ Արևմտյան Հայաստանի վանքերը, եկեղեցիներն, ամրոցները, խաչքարերը և մեր մշակույթի այլ գոհարները։