Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանում նոր «Թուրան» ձևավորելու գործողությունների պլանը

Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանում նոր «Թուրան» ձևավորելու գործողությունների պլանը

Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանում նոր «Թուրան» ձևավորելու գործողությունների պլանը

Երեկ Ադրբեջանի խորհրդարանը վավերացրել է Թուրքիայի հետ ռազմական անվտանգության փոխադարձ ամրապնդման հուշագիրը։ Ըստ այդ հուշագրի՝ կողմերը պարտավորվում են միմյանց օգնություն ցուցաբերել ագրեսիայի դեպքում։

Այս իրադարձությունը տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ Թուրքիայի իշխող կուսակցությունը՝ «Արդարություն և զարգացում», ներկայացրել է իր «Թյուրքական աշխարհի տեսլականը» (Türk Dünyası Vizyon Belgesi) հայեցակարգային փաստաթուղթը։ Անձամբ նախագահ Էրդողանի հովանու ներքո պատրաստված այս փաստաթուղթը, իմ կարծիքով, Թուրքիայի կողմից տարածաշրջանում նոր «Թուրան» ձևավորելու գործողությունների պլանն է։ Այլ կերպ ասած՝ դա արդիականացված պանթյուրքիզմի կոնցեպցիան է, որը Թուրքիան իրականացնում է ռազմաքաղաքական և տնտեսական գործիքների միջոցով։

Այս գործընթացը դիտարկելու համար բավական է նայել մի քանի վերջին իրադարձությունների։ Թուրքիան պայմանավորվել է Թուրքմենստանի հետ՝ Անդր-կասպյան գազատար (Trans-Caspian Pipeline) կառուցելու հարցում։ Այս նախագիծը նախատեսում է Ռուսաստանին ու Իրանին այլընտրանքային ուղիներով (այսինքն՝ Կովկասով) գազ մատակարարել Կենտրոնական Ասիայից դեպի Եվրոպա։ Այս նախաձեռնությունը լիարժեք աջակցում են Արևմտյան գործընկերները, ինչը, իր հերթին, նշանակում է մեր տարածաշրջանում լարվածության նոր աճ։

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը նորից խոսում է «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին՝ փաստացի ներկայացնելով «ադրբեջանցիների վերադարձ» ծավալապաշտությունը որպես Հայաստանի առջև դրված նոր նախապայման։ Այս պահանջը, որը հակասում է միջազգային իրավունքին և Հայաստանի անվտանգությանը, ապահովվում է Թուրքիայի անվերպահանջ աջակցությամբ։

Այս ամենի ֆոնին, աշխարհի առաջատար պարբերականներից մեկը՝ The Economist-ը, իր զեկույցներից մեկում ներկայացրել է աշխարհի այն 7 հակամարտությունները, որոնք եկող տարի՝ 2026 թ., թեժանալու են։ Դրանց շարքում «անսպասելիորեն» հայտնվել է Հայաստան-Ադրբեջան հակամարտությունը։

Այսպիսով, վերլուծելով միայն այս 5 իրադարձությունը՝ հեշտությամբ կարելի է եզրակացնել, որ տարածաշրջանում հակամարտությունները սրվում են, իսկ պատերազմի հավանականությունը բարձրանում է։ Հարց է, թե ինչ է անում Հայաստանը այս պայմաններում։ Ինչպես միշտ, պատասխանը պետք է փնտրել ոչ թե արտաքին քաղաքականության, այլ ներքին իրավիճակի մեջ։