Պաշտպանելով Ստալինգրադը՝ հայ մարտիկները պաշտպանում էին Հայաստանը թուրքական հնարավոր հարձակումներից, այս մասին հայտարարել է ՀՀԿ ԳՄ անդամ, ԱԺ նախկին փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը։
«1943 թվականի փետրվարի 2-ին հաղթական ավարտ ունեցավ Մեծ Հայրենական պատերազմի ամենաառանցքային հերոսամարտերից մեկը՝ Ստալինգրադի ճակատամարտը, որը ճակատագրական ու կենսական նշանակություն ուներ հայ ժողովրդի համար։
Ակնհայտ էր, որ նացիստների հաղթանակի դեպքում Թուրքիան պատրաստ էր հարձակվել և գրավել Խորհրդային Հայաստանը՝ վերջ դնելով Հայկական հարցին։
Խորհրդային Հայաստանի հետ սահմանին թուրքերը կենտրոնացրել էին 26 հետևակային դիվիզիա։ Իսկ խորհրդա-թուրքական սահմանին նրանք կենտրոնացրել էին զորքեր, որոնց թվաքանակը տատանվում էր 750 հազարից մինչև մեկ միլիոն։
Պատմական փաստերը վկայում են, որ նախնական ծրագրով որոշված էր Թուրքիայի պատերազմի մեջ մտնելու օրերը՝ 1942 թվականի նոյեմբերի վերջ։ Սակայն նոյեմբերի 19-23-ին գերմանական վերմախտի կողմից գրանցված առաջին խոշոր պարտությունները հետ պահեցին Թուրքիային անցնել սահմանը։
Ամիսներ շարունակ տևած այս հերոսամարտին մասնակցեցին նաև հայ ժողովրդի 30 հազար զավակներ, որոնցից 10 հազարը նահատակվեցին կատաղի մարտերում։
Ստալինգրադի հերոսամարտին հերոսական մասնակցության համար բազմաթիվ հայորդիներ արժանացան բարձր պարգևների, իսկ նրանցից 5-ը՝ ԽՍՀՄ հերոսի կոչման։
Առանձնակի հերոսություն են դրսևորել Հայկական 76-րդ հրաձգային դիվիզիայի մարտիկները։ Հերոսական մարտական ուղի անցնելու համար դիվիզիան վերանվանվեց 51-րդ գվարդիականի։
Խորհրդային բանակի հաղթանակը Ստալինգրադում բարձր գնահատեցին նաև դաշնակից պետությունները։ Մասնավորապես, ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտը «հիացած էր սովետական բանակի սխրանքով Ստալինգրադում», ինչպես նաև նշել է, որ «Ստալինգրադի հաղթանակը հանդիսացավ շրջադարձային՝ ագրեսորի դեմ պատերազմում»։ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլլը նշել է․ «Ստալինգրադը դարձավ արիության սիմվոլ։ Անհրաժեշտ է, որպեսզի ապագա սերունդներն իմանան և հիշեն Վոլգայի ափին տեղի ունեցած այս մեծ հաղթանակի մասին»։
Իմ հայրը՝ Պետրոս Ավագյանը, մասնակցել ու ծանր վիրավորվել է Ստալինգրադում։ Նա միշտ նշում էր, որ պաշտպանելով Ստալինգրադը՝ իրենք նաև պաշտպանում էին Հայաստանը թուրքական հնարավոր հարձակումներից։
Հավերժ փառք Ստալինգրադի հերոսներին»։