ՀՀԿ Գործադիր մարմնի անդամ Էդուարդ Շարմազանովը հրապարակել է միտք, որը վերլուծում է Հայաստանի ներկայիս վիճակը և կառավարության քաղաքականության հետևանքները։ Նրա կարծիքով՝ 1991-2018 թթ. ընդհատակում Հայաստանը հանդիսացել է տարածաշրջանում ակտիվ գործոն, որի հետ հաշվի էին առնում բոլոր խաղացողները։
Ըստ Շարմազանովի՝ այս դիրքը հիմնված է մի քանի հիմնարար փաստերի վրա։
Արցախը որպես գործոն
Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի գործոն լինելու հիմնական պատճառը հայկական Արցախի գոյությունն էր։ Երբ Հայաստանը ունեցել է անվտանգության երաշխավորված հայկական Արցախ, այն եղել է լիովին այլ պետություն, քան այժմ։ 2022 թվականի հոկտեմբերին Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Արցախը ճանաչելը որպես Ադրբեջանի անբաժանելի մաս, Շարմազանովը համարում է ՀՀ-ի սուբյեկտայնությունը թուլացնելու ակնհայտ քայլ։
Սյունիքը որպես գործոն
ՀՀԿ անդամի կարծիքով՝ Հայաստանի տարածաշրջանային դերը պայմանավորված էր նաև հայ-իրանական սահմանի և Սյունիքի մարզի ճանապարհների վրա հայկական վերահսկողությամբ։ Նրա խոսքով՝ Սյունիքի ճանապարհների վերահսկողության փաստացի զիջումը արտաքին կառավարման՝ Փաշինյանի կողմից, ոչ միայն զիջում է ՀՀ սուբյեկտայնությունը, այլև նպաստում է «պանթուրանական միջանցք» ծրագրի իրականացմանը։
Ատոմակայանը որպես գործոն
Շարմազանովը նշում է, որ Հայաստանը լուրջ գործոն էր նաև իր ատոմակայանի շնորհիվ։ Նա նշում է, որ Ադրբեջանը և Թուրքիան տասնամյակներ շարունակ ջանքեր էին գործադրում այն փակելու համար։ Ներկայիս կառավարության կողմից մոդուլային կայանների կառուցման անարդյունավետ և թանկ ծրագրին հավանություն տալը, Շարմազանովը համարում է փաստացի քայլ հայկական ատոմակայանը փակելու ուղղությամբ, ինչը էլ ավելի է սահմանափակում ՀՀ էներգետիկ անկախությունը։
Հայ Եկեղեցին որպես գործոն
Նրա կարծիքով՝ Հայաստանի տարածաշրջանային և միջազգային դերը լուրջորեն նպաստում էր նաև Հայ Եկեղեցին։ Շարմազանովը նշում է, որ ռեժիմի կողմից Հայ Եկեղեցու և Վեհափառի դեմ մղվող պայքարը փաստացի նպատակ ունի այն թուլացնելու և տրոհելու։
Ամփոփելով, Շարմազանովը պնդում է, որ այս քայլերը ցույց են տալիս ՀՀ կառավարիչների կողմից պետությունը գործոնից գործիք դարձնելու միտումը։ Նրա կարծիքով՝ ռեժիմը ոչ թե ինքնիշխանություն է բերում, այլ Հայաստանը փաստացի հանձնում է արտաքին կառավարման, որտեղ լուրջ դերակատարում կարող է ունենալ նաև Թուրքիան։