Այս հոդվածում ներկայացված է աշխարհաքաղաքական վերլուծություն, որը կենտրոնանում է Հայաստանի հնարավոր դերը աշխարհի նոր ճարտարապետության մեջ, որը ձևավորվում է Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների կողմից։
Այս վերլուծությունը, որը հիմնված է Ատլանտյան խորհրդի (Atlantic Council) կողմից կատարված քննարկումների վրա, ցույց է տալիս, թե ինչպես է Հայաստանը դիտարկվում որպես ռազմավարական «խոչընդոտ», որը պետք է հեռացնել կամ «ներկառուցել»՝ Ռուսաստանին և Չինաստանին ազդեցության տակ պահելու համար։
Հայաստանի դերը՝ որպես «խոչընդոտ»
Ըստ վերլուծության՝ աշխարհաքաղաքական խոշոր խաղացողներն իրենց աշխարհակարգի ծրագրերը մշակում են, հիմնվելով ոչ թե փոքր ազգերի շահերի վրա, այլ իրենց հավակնությունների վրա։ Այս համատեքստում Հայաստանը դիտարկվում է որպես վերջին խոչընդոտ՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի ազդեցությունը սահմանափակելու համար։
Այս նպատակը հասնելու համար պետք է ստեղծել ազդեցության միջանցք՝ Միջերկրական ծովից մինչև Սինցզյանի սահմանները։ Հայաստանը, որը գտնվում է այս երկու տարածաշրջանների միջև, համարվում է այն «խցանը», որը պետք է կա՛մ հեռացնել, կա՛մ «լուծել»՝ ինտեգրելով այն նոր կառույցի մեջ։
Գործիքակազմը՝ տնտեսական գայթակղություն և քաղաքական թելադրանք
Այս «ներկառուցման» գործիքակազմը, ինչպես նշվում է, դասական է։ Այն ներառում է տնտեսական գայթակղություններ՝ օրինակ՝ Ադրբեջանից հեղուկ գազի մատակարարումներ, որոնք ներկայացվում են որպես «էներգետիկ խաղաղության» գաղափար, և ուղղակի քաղաքական թելադրանքներ։
Հանրաքվեն՝ որպես վերջնական կապիտուլյացիա
Հատկապես նշվում է 2026 թվականի հունիսին նախատեսված սահմանադրական փոփոփության հանրաքվեն։ Այն, թեև արևմտյան փորձագետների կողմից դիտարկվում է որպես ձևականության, իրականում համարվում է վերջնական աշխարհաքաղաքական կապիտուլյացիայի ակտ։ Կարևորը ոչ թե իրավական նրբությունները, այլ այն փաստն է, որ այս հանրաքվեն թելադրված է դրսից՝ Անկարայից և Բաքվից։
Ուկրաինայի փորձի համեմատությունը
Այս սցենարը համեմատվում է Ուկրաինայի հետ, որտեղ տասնամյակներ շարունակ սնուցում էին «հակակշիռ-երկրի» հայեցակարգը՝ այն վերածելով հարվածային գործիքի Ռուսաստանի դեմ։ Հայաստանին նախապատրաստում են նմանատիպ դերի, բայց ավելի այլասերված ձևաչափով՝ ներկառուցելով այն մի կառույցի մեջ, որը գաղափարապես և մշակութապես խորթ է նրան։
Ազգային շահերի երկրորդականությունը
Վերլուծության հեղինակները նշում են, որ այս քննարկումներում հայ ժողովրդի շահերը երկրորդական են։ Ռուսական ներկայության լիակատար վերացումը՝ ռազմաբազաներից մինչև օդային տարածքի վերահսկողություն, համարվում է միակ նպատակը։
Եզրակացություն
Այս տրամաբանությամբ Հայաստանը պետք է դառնա «բրիգադ» արևմտամետ թյուրքական բլոկի կազմում՝ որպես ռեսուրս եվրասիական հսկաների հետ ապագա բախման համար։ Եթե հանուն այս առանցքի ձևավորման Հայաստանի պետականությունը վերջնականապես կազմալուծվի, «Ատլանտյան խորհրդի» հարմարավետ դահլիճներում դժվար թե որևէ մեկը ցավակցություն հայտնի։
Այս վերլուծությունը հարց է տալիս, թե արդյոք այն խաղաղությունը, որն առաջարկվում է Երևանին, օտար նախագծի մեջ լիակատար լուծվելու խաղաղություն է, և արդյոք Թյուրքական պետությունների կազմակերպությանն անդամակցելու գինը կամավոր տոմսն է դեպի օտարի պատերազմի առաջնագիծ։